تولد نخستین کودکان با دست‌کاری ژنتیک

یک دانشمند چینی اخیرا ادعا کرده است با استفاده از یک روش ژنتیکی، DNA دوقلوهای دختر به نام‌های نانا و لولو را دست‌کاری ژنتیکی و در مقابل ویروس ایدز مقاوم کرده است.

هی جیانکوی (He Jiankui) ، مدیر این گروه تحقیقاتی از دانشگاه علم و صنعت جنوبی چین، ادعا کرده است این کار به صورت بسیار ایمن انجام شده و نوزادان حاصل از این دست‌کاری ژنتیکی کاملا سالم هستند. این استاد دانشگاه چینی همچنین اضافه می‌کند پدر این دوقلوها به ویروس HIV مبتلاست و هدف از این کار قبل از هر چیز پیش‌گیری از آلوده شدن این دو کودک به ویروس HIV در آینده است. 

چگونگی فرآیند این دست‌کاری ژنتیکی

برای انجام این پروژه ابتدا تخمک و اسپرم را از والدین دریافت کرده و پس از ایجاد لقاح مصنوعی، عملیات مهندسی ژنتیک را به روش «کریسپر» بر روی سلول‌های جنینی انجام دادند. سپس این دو جنین به رحم مادر انتقال داده شدند و مراحل رشد خود را به طور طبیعی درون بدن مادر گذراندند.

تکنیک ژنتیکی کریسپر

در این روش یک سری آنزیم خاص، جایگاه مشخصی از ژنوم را می‌برند و اصطلاحاً مانند قیچی عمل می‌کنند. سپس طی سری فرآیند‌هایی که در بدن رخ می‌دهد این جایگاه‌های بریده شده با توالی دلخواه جایگزین می‌شود.

آیا این دوقلوهای چینی به طور اتفاقی باهوش‌تر شده‌اند

در حال حاضر تحقیقات جدید نشان می‌دهد که همان تغییرات انجام شده در DNA دختران، یعنی حذف ژن  CCR5 موجب افزایش هوش موش‌های آزمایشگاهی می‌شود. نتایج پژوهش‌های یکی از زیست‌عصب‌شناسان دانشگاه کالیفرنیا حاکی از نقش ژن CCR5 در بهبود حافظه و توانایی مغز در ایجاد ارتباطات جدید است. او می‌گوید:

«پاسخ احتمالاً مثبت است، این اصلاح بر مغز نوزادان اثر می‌گذارد. ساده‌ترین تفسیر این است که این جهش‌ها احتمالا تاثیراتی بر عملکرد شناختی دوقلوها خواهد داشت.»

وی همچنین می‌افزاید پیش‌بینی دقیق اثرات احتمالی بر قوه شناخت کودکان غیرممکن است و برای همین است که گفته می‌شود چنین آزمایشی نباید انجام می‌شد.

نقدهای وارده بر این آزمایش

انتشار این خبر از صفحه یوتیوب هی جیانکوی موج عظیمی از انتقادات را به دنبال داشت که منجر به تعلیق هرگونه فعالیت وی شد.

مدت کوتاهی پس از انتشار ویدیو، دانشگاهی که این پروفسور در آنجا مشغول به کار بود ادعا کرد هی از ماه فوریه در مرخصی بدون حقوق به سر می‌برده، همچنین از این پروسه به عنوان یک تخطی جدی از موازین و استانداردهای اخلاقی و آکادمیک نام برده است.

 دکتر سارا کان (Sarah Kane) از دانشگاه ادیمبرگ (University of Edinburgh) معتقد است که اقدام این محقق چینی نگرانی‌های جدی در حوزه اخلاق ایجاد می‌کند. اعلام چنین خبری که به نظر می‌رسد به دنبال جنجال‌ آفرینی است، عملی غیر مسئولانه به شمار می‌رود.

از سوی دیگر بیش از 100 چهره علمی چینی که بیشتر آنها زیست‌شناس و پزشک هستند با انتشار بیانیه‌ای، این اقدام هی جیانکویی را  یک حماقت قلمداد کردند که به شهرت جهانی چین در حوزه توسعه و تحقیق زیست پزشکی خدشه وارد می‌کند.

آن‌ها در این بیاینه با تأکید بر اینکه دانشمند هم‌وطن آن‌ها درب یک جعبه پر از مصیبت را گشوده است، گفته‌اند این فناوری از مدت‌ها پیش شناخته شده است ولی دلیل اینکه هیچ دانشمندی از آن استفاده نکرده است، این است که هیچ کس نمی‌تواند اثرات این دستکاری‌های ژنتیکی را پیش‌بینی کند.

هی جیانکوی از قبل با پیش‌بینی انتقادهای وارده در ویدیو منتشر کرده خود اعلام کرده است: «متوجه هستم که کار من بحث برانگیز است اما به نظر من خانواده‌ها به این تکنولوژی نیازمند هستند و من انتقادها را به خاطر آن‌ها به جان می‌خرم».

به طور کلی اگر نتایج این پروژه با موفقیت همراه شود می‌توان از آن به عنوان یک دستاورد بزرگ در عرصه علم ژنتیک و پزشکی نام برد. چرا که به کمک آن نه تنها می‌توان انسان‌ها را در برابر بسیاری از بیماری‌های ژنتیکی مقاوم کرد، بلکه می‌توان از بروز بسیاری از آن‌ها تا حد توان جلوگیری کرد.

به هر حال این پروژه هنوز مسیری طولانی برای همه‌گیر شدن در پیش دارد که این نیاز، علاوه بر مطالعات و پژوهش‌های ژنتیکی شامل بررسی و کنکاش‌های گسترده در حوزه اخلاق نیز می‌شود.

دیدگاه ها (01)

  1. تینا
    شهریور 31, 1398

    خیلی جالبه. برام همیشه سواله که تا کجا دانشمندا می تونن در این علم پیش برن؟ ممنون از مطالب خوبتون.

    پاسخ دادن

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *