عملکرد حافظه و روش‌های تقویت آن

22 فروردین 1400

مغز انسان تقریباً سه برابر بزرگتر از مغز اجداد اولیه ما است که 2-4میلیون سال پیش زندگی می کردند و سالهاست دانشمندان متعجبند که چگونه مغز ما اینقدر بزرگ شد. یک مطالعه جدید نشان می دهد که رقابت اجتماعی می تواند عامل افزایش اندازه مغز باشد.

برای اینکه ما وقایع ، واقعیت ها یا روندها را به یاد بیاوریم ، باید آنها را به حافظه بسپاریم. فرآیند تشکیل یک حافظه شامل رمزگذاری ، ذخیره ، حفظ و متعاقباً بازیابی اطلاعات و تجربیات گذشته است.

 

روانشناس شناختی ، مارگارت د. متلین (Margaret W. Matlin)، حافظه را “فرآیند نگهداری اطلاعات در طول زمان” توصیف کرده است. سایرین آن را به عنوان توانایی استفاده از تجربیات گذشته ،برای تعیین مسیر آینده تعریف کرده اند.

حافظه در زندگی روزمره ما ضروری است. ما نمی توانیم بدون تکیه بر حافظه خود در حال حاضر کار کنیم یا به جلو حرکت کنیم.

چگونه حافظه شکل می‌گیرد؟

روند رمزگذاری حافظه(تبدیل اطلاعات حسی به نوعی رمز که برای حافظه انسان قابل پردازش است) از زمان تولد ما آغاز می شود و به طور مداوم اتفاق می‌افتد. برای اینکه چیزی به خاطره تبدیل شود ، ابتدا باید توسط یک یا چند حس ما برداشت شود. حافظه با ذخیره سازی کوتاه مدت کار خود را شروع می کند، به عنوان مثال ما می‌آموزیم که چگونه کفش خود را ببندیم.

با تکرار این روند ، آن کار به حافظه طولانی مدت ما می رود و می توانیم آن را انجام دهیم بدون اینکه آگاهانه به مراحل انجام شده فکر کنیم.

 

خاطرات مهم معمولاً از حافظه کوتاه مدت به حافظه بلند مدت منتقل می شوند. انتقال اطلاعات به حافظه بلند مدت برای ذخیره سازی دائمی‌تر ، می‌تواند در چند مرحله انجام شود. اطلاعات را می‌توان از طریق تکرار به حافظه طولانی مدت فرستاد – مانند مطالعه برای یک آزمون یا قدم زدن های مکرر تا زمانی که بتوان بدون فکر کردن پیاده روی را انجام داد. یا ارتباط دادن آنها با سایر دانش های قبلی ، مانند به یاد آوردن نام فردی که تازه با او آشنا شدید ،با استفاده از شباهت اسم او به نام گل مورد علاقه تان.

داشتن انگیزه برای فراگرفتن مطلب هم بسیار مهم هست و احتمال ذخیره آن درحافظه بلند مدت شما را بالا می برد.به همین دلیل است که شما شاید آمار بازیکن فوتبال مورد علاقه خود را حتی پس از سالها به یاد دارید و یا می دانید کفش مورد علاقه خود را از کدام مغازه خریده اید.

ما معمولاً تا زمانی که نیاز به استفاده از اطلاعاتی نداشته باشیم،نسبت به وجود آن در حافظه مان آگاه نیستیم. بنابراین وقتی که به آن نیاز پیدا می کنیم از فرایند بازیابی استفاده می کنیم تا آن را به خاطر بیاوریم. بااین وجود ، بسیاری از این یادآوری ها بدون تمرکز بر روی آن اتفاق می افتد – به ویژه در کارهای معمول مانند بستن کفش – اما انواع دیگری از خاطرات وجود دارد که تلاش بیشتری برای به یاد آوردن آنها می شود.

 

انواع حافظه

انواع حافظه

کارشناسان تعاریف مختلفی برای حافظه کوتاه مدت دارند ، اما به طور کلی، حافظه کوتاه مدت ،به عنوان یادآوری چیزهایی توصیف می شود که درچندروز اخیراتفاق افتاده است. به طور کلی اعتقاد بر این است که پنج تا نه مورد را می توان در حافظه کوتاه مدت فعال، ذخیره کرد و به راحتی بازیابی می شود. بیمارانی که حافظه کوتاه مدت خود را از دست دادند ، به خاطر نمی آورند که پنج دقیقه قبل در اتاق قدم گذاشته اند ، اما می توانند دوست دوران کودکی خود را از 50 سال پیش به یاد بیاورند.

*حافظه ضمنی

حافظه رویه ای زیر مجموعه حافظه ضمنی است

*حافظه صریح(اعلامی)

که دو نوع است:معنایی و اپیزودیک

Implicit Memory*: از حافظه ضمنی گاهی اوقات به عنوان حافظه ناخودآگاه یا حافظه خودکار یاد می شود. حافظه ضمنی از تجربیات گذشته برای یادآوری چیزها استفاده می کند بدون اینکه به آنها فکر کند. گفته می شود نوازندگان و ورزشکاران حرفه ای توانایی بالاتری در ایجاد خاطرات رویه ای(procedural memories) دارند.

Procedural Memory*: حافظه رویه ای ، که زیرمجموعه ای از حافظه ضمنی است ، بخشی از حافظه بلند مدت است که مسئولیت دانش انجام کارها را بر عهده دارد ، که به آن مهارت های حرکتی نیز گفته می شود. برای یادآوری چگونگی راه رفتن هر بار که قدم بر می دارید ، لازم نیست در حافظه خود فرو بروید.

 

 

چند نمونه از حافظه رویه ای:

نواختن پیانو

اسکیت روی یخ

بازی تنیس

شنا کردن

بالا رفتن از پله ها

 

*حافظه صریح(اعلامی):

در حالی که حافظه ضمنی برای یادآوری به تلاش کمی احتیاج دارد ، حافظه صریح(explicit memory ) – که بعضاً به آن حافظه اعلامی(declarative memory) گفته می شود – برای به خاطر آوردن نیاز به تلاش بیشتری دارد. حافظه اعلامی(صریح) هم شامل حافظه معنایی است و هم حافظه اپیزودیک.

اکثر افراد می توانند روزهای هفته را از زمانی که در مدرسه هستند – که یک حافظه ضمنی است – علامت بزنند ، اما یادآوری اینکه روز تولد مادر شما چهارشنبه هفته آینده است حافظه صریح را در گیر می کند.

حافظه معنایی به تجربه شخصی متصل نیست. حافظه معنایی شامل مواردی است که دانش عمومی است ، مانند نام کشورها ، اصوات حروف ، پایتخت کشورها و سایر حقایق اساسی که مورد سوال نیست. برخی از نمونه های حافظه معنایی عبارتند از:

دانش آبی بودن آسمان

دانستن نحوه استفاده از چاقو و چنگال

یادآوری اینکه سگ چیست

یادآوری اینکه رئیس جمهور کندی در 22 نوامبر 1963 ترور شد

 

حافظه اپیزودیک مجموعه ای از خاطرات بی نظیر شخص از یک واقعه خاص یا یک قسمت(اپیزود) است. افراد معمولاً می توانند جزئیات خاص را با حافظه اپیزودیک به یاد بیاورند،مانند احساس خود در آن زمان ، زمان و مکان و سایرمشخصات. مشخص نیست که چرا برخی از خاطرات وقایع زندگی ما در لحظه وارد حافظه می شوند ، در حالی که برخی دیگر ثبت نمی شوند ، بااین حال محققان معتقدند که احساسات نقشی اساسی در آنچه به یاد می آوریم بازی می کنند.

 

 

چند نمونه از حافظه اپیزودیک:

تعطیلات ساحلی شما در تابستان گذشته

اولین باری که با هواپیما سفر کردید

روز اول شما در یک کار جدید

رستورانی که در اولین قرار ملاقات با همسرتان به آنجا رفته اید

 

حافظه اپیزودیک

چه چیزهایی حافظه را تقویت می کند؟

  • فعالیت ورزشی هوازی به طور منظم،حداقل روزی 30دقیقه
  • رژیم غذایی مناسب
  • حفظ سلامت ارگان ها و انجام اقدامات لازم جهت پیشگیری از ابتلا به دیابت نوع2-چاقی وفشارخون
  • اجتناب از مصرف چربی های اشباع شده و سیگار
  • رساندن انرژی کافی به مغز در زمان مناسب و به اندازه کافی
  • داشتن خواب کافی(از دست ندادن خواب شبانه)
  • کاهش استرس با انجام فعالیت های آرامش بخشی مانند یوگا ، معاشرت و کاردستی
  • به چالش کشیدن ذهن خود با انجام بازی های فکری
  • یادگیری مهارت های جدید
  • قراردادن گیاه رزماری روی طاقچه پنجره اتاق
  • مصرف غذاهای سرشار از آنتی اکسیدان واسید های چرب امگا3 از جمله زغال اخته ، سیب ، موز ، سبزیجات سبز تیره مانند اسفناج ، سیر،هویج،توت ،ماهی،آجیل،گردو،چای وقهوه،شکلات تلخ.

 

میزان عملکرد حافظه ، منشا ژنتیکی نیز دارد ودر بعضی موارد، مشکلات حافظه‌ای در افراد به وضع ژنتیکی آن‌ها و ژن‌هایی که به ارث برده‌اند، ربط دارد. ما در LifeandMe  میزان گرایش شما را برای داشتن حافظه ای قوی یا ضعیف می سنجیم.

این مولفه به سبب نقش بنیادی ای که در بروز مشکلات مربوط به حافظه در سنین میانسالی دارد(همانند آلزایمر) بسیار مورد توجه پزوهشگران قرار گرفته است.

برای دریافت گزارش حاوی این مولفه به لینک زیر بروید و ثبت نام کنید.

گزارشات ژنتیکی روانشناسی

کارشناسان LifeandMe آماده پاسخگویی به سوالات شما هستند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *